ลักษณะของอาหารสายยางที่สามารถผ่านเข้าไปในสายยางเข้าสู่ร่างกายผู้ป่วยเพื่อให้ผลลัพธ์การให้อาหารมีประสิทธิภาพสูงสุด อาหารที่จะผ่านสายยาง (NG Tube หรือ PEG Tube) เข้าสู่ร่างกายผู้ป่วยได้นั้น ไม่ใช่แค่ต้องเป็นของเหลว แต่ต้องมีคุณลักษณะเฉพาะที่เหมาะสมเพื่อความปลอดภัยและไม่ทำให้สายอุดตันครับ
ลักษณะสำคัญ 4 ประการที่อาหารสายยาง "ต้องมี" ครับ:
1. ความละเอียด (Smoothness)
ต้องเนียนเป็นเนื้อเดียว: อาหารต้องไม่มีเศษก้อนเนื้อ กากผัก หรือเปลือกผลไม้ปนอยู่เลยแม้แต่น้อย
ต้องผ่านการกรอง: หลังจากปั่นเสร็จ ต้องกรองผ่าน ตะแกรงตาถี่ (Mesh Strainer) หรือผ้าขาวม้าอย่างน้อย 1-2 รอบ เพื่อกำจัดกากใยที่ปั่นไม่ละเอียด ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้สายยางตัน
2. ความหนืดที่เหมาะสม (Viscosity)
ไหลได้ด้วยแรงโน้มถ่วง: เมื่อเทใส่ไซริงค์และยกขึ้นสูงประมาณ 1 ฟุต อาหารควรจะค่อยๆ ไหลลงสู่สายยางได้เองอย่างสม่ำเสมอ
ไม่หนืดข้นเกินไป: หากอาหารหนืดเหมือนนมข้นหวานหรือแป้งเปียก จะทำให้ต้องใช้แรงดันจากแกนไซริงค์มากเกินไป ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยจุกและสายยางแตกหรือหลุดได้
ไม่ใสเกินไป: หากใสเหมือนน้ำเปล่า ผู้ป่วยอาจได้รับสารอาหาร (แคลอรี) ไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
3. ปราศจากฟองอากาศ (No Air Bubbles)
หลังจากการปั่นด้วยเครื่องปั่นความเร็วสูง อาหารมักจะมีฟองอากาศจำนวนมาก
การจัดการ: ควรตั้งทิ้งไว้สักพักหรือใช้ช้อนคนเบาๆ ให้ฟองอากาศลอยขึ้นมาให้หมดก่อนบรรจุลงภาชนะ เพราะลมที่ปนไปกับอาหารจะทำให้ผู้ป่วย ท้องอืดและปวดท้องรุนแรง ครับ
4. อุณหภูมิและสี (Temperature & Color)
อุณหภูมิห้อง (Room Temperature): เป็นอุณหภูมิที่ดีที่สุด ไม่ควรเย็นจัดจากตู้เย็น (ทำให้ท้องเสีย) และไม่ควรร้อนจัด (ทำให้กระเพาะอักเสบ)
สีของอาหาร: ควรมีสีสันตามธรรมชาติของวัตถุดิบ (เช่น สีเหลืองจากฟักทอง, สีเขียวอ่อนจากผัก) และต้องไม่มีลักษณะแยกชั้นชัดเจนหรือมีกลิ่นบูดเปรี้ยว
📊 ตารางเช็ก: อาหารแบบไหน "ผ่าน" หรือ "ไม่ผ่าน"?
ลักษณะอาหาร ผ่าน ✅ ไม่ผ่าน ❌
เนื้อสัมผัส เนียนเหมือนนมถั่วเหลืองหรือโยเกิร์ตพร้อมดื่ม มีเกล็ดผัก หรือก้อนเนื้อไก่ลอยอยู่
ความหนืด ไหลเองได้ช้าๆ เมื่อยกไซริงค์สูง หนืดจนค้างอยู่ในไซริงค์ไม่ยอมไหล
การปนเปื้อน กลิ่นหอมสะอาด ปรุงสุกใหม่ มีฟองปุดๆ หรือกลิ่นเปรี้ยว (บูด)
การไหล ไหลสม่ำเสมอ ไม่ติดขัด ไหลๆ หยุดๆ หรือต้องออกแรงดันอย่างมาก
💡 เคล็ดลับ
หากคุณทำอาหารปั่นเองแล้วพบว่ามัน "แยกชั้น" (น้ำอยู่ล่าง เนื้ออยู่บน) แสดงว่าสัดส่วนของแป้งหรือตัวประสานไม่สมดุล ให้ลองใช้ "กล้วยน้ำว้าสุก" หรือ "ฟักทองต้ม" ปั่นรวมไปด้วย จะช่วยให้อาหารเนียนเป็นเนื้อเดียวกันและไม่แยกชั้นง่าย
