อาหารสายยาง อาหารปั่นผสม สูตรผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง !การเตรียมอาหารปั่นผสมสำหรับผู้ป่วย โรคไตเรื้อรัง (CKD) เป็นเรื่องที่ท้าทายที่สุดครับ เพราะต้องจำกัดทั้ง โปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัส พร้อมกับควบคุมปริมาณน้ำอย่างเคร่งครัด เพื่อไม่ให้ไตทำงานหนักเกินไปจนเกิดภาวะน้ำท่วมปอดหรือของเสียคั่งครับ
แนวทางการจัดสูตรอาหารปั่นเพื่อสุขภาพไตที่ปลอดภัยครับ:
1. ส่วนประกอบที่ต้องเลือกสรรเป็นพิเศษ
โปรตีน (จำกัดปริมาณแต่ต้องคุณภาพสูง):
เน้น: ไข่ขาวต้มสุก (เป็นโปรตีนที่ดีที่สุดสำหรับโรคไต เพราะมีฟอสฟอรัสต่ำและร่างกายนำไปใช้ได้เกือบหมด) หรือเนื้ออกไก่/เนื้อปลาในปริมาณที่แพทย์กำหนด
เลี่ยง: เครื่องในสัตว์, เนื้อแดง, ไข่แดง (ฟอสฟอรัสสูง)
คาร์โบไฮเดรต (แหล่งพลังงานหลัก):
เน้น: แป้งปลอดโปรตีน เช่น แป้งซ่าหริ่ม, วุ้นเส้น, หรือแป้งท้าวยายม่อม เพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่เพิ่มของเสียจากโปรตีน
เลี่ยง: ข้าวกล้องหรือธัญพืช (แม้จะดีต่อคนปกติ แต่มีฟอสฟอรัสสูงเกินไปสำหรับผู้ป่วยโรคไตระยะท้าย) ให้ใช้ ข้าวขาว แทนครับ
ไขมัน (แหล่งพลังงานสำคัญ):
เน้น: น้ำมันรำข้าวหรือน้ำมันมะกอก เพื่อเพิ่มแคลอรีให้เพียงพอ
ผัก (ต้องระวังโพแทสเซียม):
เน้น: ผักที่มีโพแทสเซียมต่ำ เช่น ผักกาดขาว, กะหล่ำปลี, มะเขือเทศ (ปอกเปลือกและเอาเมล็ดออก)
เทคนิค: ต้องนำผักไปต้มในน้ำเดือดแล้วเทน้ำทิ้งก่อน เพื่อลดปริมาณโพแทสเซียมก่อนนำมาปั่น
2. กฎเหล็ก 3 ข้อ สำหรับผู้ป่วยโรคไต
ห้ามปรุงรส: ห้ามเติมเกลือ น้ำปลา ซีอิ๊ว หรือผงชูรสเด็ดขาด เพราะโซเดียมจะทำให้ความดันสูงและตัวบวม
จำกัดน้ำ (Fluid Control): แพทย์มักจำกัดน้ำดื่ม (รวมน้ำในมื้ออาหาร) คุณต้องทำอาหารให้ "เข้มข้น" เช่น ปรับเป็น 1.2 หรือ 1.5 kcal/ml เพื่อให้ได้พลังงานครบในปริมาณน้ำที่น้อยที่สุด
เลี่ยงผลไม้โพแทสเซียมสูง: ห้ามใส่กล้วย ส้ม หรือน้ำมะพร้าวลงในสูตรปั่น ให้ปรึกษาแพทย์ว่าผู้ป่วยสามารถทานผลไม้ชนิดไหนได้บ้าง (ส่วนใหญ่มักเป็น สับปะรด หรือชมพู่ ในปริมาณจำกัด)
📊 ตารางเปรียบเทียบ: สูตรปกติ vs สูตรโรคไต
วัตถุดิบ สูตรปกติ สูตรโรคไตเรื้อรัง ⚠️
ข้าว ข้าวกล้อง / ธัญพืช ข้าวขาว / แป้งปลอดโปรตีน
โปรตีน ไข่ทั้งฟอง / เนื้อสัตว์ ไข่ขาวเป็นหลัก (จำกัดปริมาณ)
ผัก ผักสดปั่นรวม ผักต้มเทน้ำทิ้ง (ลดโพแทสเซียม)
ผลไม้ กล้วยน้ำว้า มักไม่ใส่ หรือตามแพทย์สั่ง
รสชาติ ปรุงเล็กน้อยได้ งดปรุงเด็ดขาด
3. ทางเลือก: อาหารทางการแพทย์สูตรโรคไต
เนื่องจากการคำนวณสารอาหารโรคไตด้วยตัวเองทำได้ยากและเสี่ยงผิดพลาด หลายครอบครัวจึงนิยมใช้ อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคไต ซึ่งมี 2 แบบหลัก:
สูตรก่อนฟอกไต (Low Protein): โปรตีนต่ำ (เช่น Nepro LP หรือ Rena-Well)
สูตรหลังฟอกไต (High Protein): โปรตีนสูงเพื่อชดเชยส่วนที่เสียไปขณะฟอก (เช่น Nepro HP)
💡 เคล็ดลับ
การดูแลผู้ป่วยโรคไตต้องอาศัยการตรวจเลือดบ่อยๆ ครับ หากค่า โพแทสเซียม ในเลือดสูง ผู้ป่วยอาจมีอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ ดังนั้นการจดบันทึกปริมาณน้ำและอาหารที่ให้ในแต่ละวันจะช่วยให้คุณหมอปปรับสูตรยาและอาหารได้อย่างแม่นยำครับ
